Stefania Grodzieńska: Kłania się PRL

Dokonany przez Marcina Szczygielskiego wybór satyrycznych tekstów Stefanii Grodzieńskiej zamieszczonych w tym tomie obiecuje doskonałą zabawę: pozornie lekkie i zabawne trafiają w cel i wbijają szpilki w najbardziej delikatne „organy” władzy. Grodzieńska – również tancerka – w swoich literackich piruetach ot, niby niechcący, ale z pełną premedytacją rozdaje kopniaki prosto w siedzenia prominentów z wzorowym robotniczo-chłopskim rodowodem; rozdętych poczuciem władzy ekspedientek i urzędników. Takie kopniaki – wymierzone stopą obutą w baletkę – choć nie mogły wytrącić z równowagi stołków, na których zasiadały ofiary, to jednak potrafiły boleśnie zranić ich ego.

Ale felietony Stefanii Grodzieńskiej to nie tylko dowód błyskotliwego poczucia humoru. Dziś nabrały wartości historycznej. W krótkich historyjkach i we fleszach dialogów odnajdujemy obraz zwykłej polskiej codzienności sprzed kilkudziesięciu lat. Ani tej podziemnej i walczącej, ani propagandowej, utrwalonej w Polskich Kronikach Filmowych, ani tej z badań IPN-u, zachlapanej niegodziwością. Po prostu zwykłej, szarej rzeczywistości przeciętnych obywateli.

Kolejki w sklepach MHD, życie w kwaterunkowych, tuż-powojennych mieszkaniach-kołchozach, przedsiębiorcze podróże na „dziki zachód” Ziem Odzyskanych, perypetie w punktach usługowych, znój urlopu „made in PRL”, walki na pocztach, w kinach, teatrach i wreszcie – w urzędach. Prawdziwy smak tamtych czasów uważny czytelnik odnajdzie jednak nie tyle w opisach, ile w samym języku, jakim posługuje się Grodzieńska – języku niedzisiejszym, bo dokładnym, celnym, czystym i eleganckim. Języku przedwojennej inteligentki, która wtłoczona w świat rządzony przez proletariat z tego języka uczyniła swoją broń.

Wydawcą jest Instytut Wydawniczy Latarnik. Książka ukazała się 3 listopada br. Cena: 34,90 PLN.