Przedstawiciele nauki i mediów w trosce o media społeczne

W związku z ogłoszeniem społecznych konsultacji w sprawie Ustawy o zadaniach publicznych w dziedzinie usług medialnych, przedstawiciele środowisk naukowych i medialnych zgłosili uwagi na temat tego projektu. Grupa ta reprezentuje środowisko mediów tzw. trzeciego sektora, działających na zasadach non-profit, prawie nieobecnych w polskim eterze. "Chcielibyśmy jednak zwrócić uwagę Komisji na fakt, że tego typu mediów w Polsce jednak nie brakuje. Działają one, często bardziej z konieczności niż z wyboru, w Internecie" - napisano w liście skierowanym do Iwony Śledzińskiej-Katarasińskiej, Przewodniczącej Komisji Kultury i Środków Przekazu.

"Do debaty na temat kształtu rynku medialnego w Polsce, zdominowanej przez dyskusję na temat kształtu i roli mediów publicznych, pragniemy wprowadzić nowy wątek - kształt trzeciego sektora mediów - mediów społecznych. Uważamy, że tego typu media pełnią istotną misję publiczną, przyczyniają się do rozwoju demokracji, są miejscem, gdzie grupy ludzi pozbawione możliwości zaistnienia w mediach tradycyjnych, mają szansę się wypowiedzieć" - czytamy w liście. "Miejsce i rola mediów trzeciego sektora są przedmiotem ożywionej debaty publicznej w wielu państwach europejskich. Co więcej, w wielu z tych  państw wprowadzono korzystne rozwiązania prawne, które przyczyniły się do rozwoju tego typu mediów na niespotykaną dotąd skalę. W tej chwili takie ustawodawstwo obowiązuje na przykład w takich krajach jak Francja, Holandia, Dania, Austria , Irlandia, Szwecja, Finlandia, Niemcy, Wielka Brytania. Lista państw przyjaznych mediom społecznych nie ogranicza się jednak do "starych" krajów unii. Jednym z państw, w którym ten sektor mediów jest uważany za wyjątkowo silny są Węgry, gdzie istnieje kilkadziesiąt koncesjonowanych stacji typu "community" - czytamy dalej.

O takiej potrzebie wspierania tego sektora mediów przypominają przyjęte ostatnio dokumenty unijne. Przede wszystkim Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 września 2008 roku w sprawie mediów społecznych w Europie oraz przyjęta 11 lutego 2009 roku przez Radę Europy deklaracja Declaration on the role of Community Media (CM) in promoting social cohesion and intercultural dialogue.
"Rozumiemy, że na obecnym etapie prac nad ustawą nie są możliwe duże zmiany w tym projekcie. Chcielibyśmy jednak zgłosić propozycję uzupełnienia niektórych jego zapisów. Uważamy, że przyjęcie tych zmian może przyczynić się w pewny stopniu do rozwoju mediów społecznych w Polsce. Chodzi konkretnie o definicję nadawcy pożytku publicznego. W artykule 3. punkt 11 tej ustawy określono, kto może się starać o przyznanie statusu nadawcy pożytku publicznego: szkoła, uczelnia wyższa lub jednostka organizacyjna gminy powołana do prowadzenia działalności kulturalnej na jej terenie. Uważamy, że lista podmiotów uprawnionych do ubiegania się o ten status jest zbyt krótka i wnosimy o jej uzupełnienie o działające na zasadzie non-profit organizacje pozarządowe, które są na całym świecie naturalnym środowiskiem, w którym rozwijają się media społeczne" - czytamy w dalszej części listu.

List zawiera jedynie zarys stanowiska w tej sprawie. Pod pismem podpisali się: dr Urszula Doliwa (adiunkt w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, badacz mediów społecznych, członek organizacji reprezentującej  media społeczne w Europie Community Media Forum Europe), Marcin Lewandowski (ref. adm. ds. tworzenia rozgłośni radiowej, Uniwersytet Jagielloński członek zarządu, Fundacja Krakowskiego Radia Akademickiego ŻAK), Arkadiusz Jachimowicz (prezes Elbląskiego Stowarzyszenia Wspierania Inicjatyw Pozarządowych,  wydawcy Telewizji Obywatelskiej), Michał Wójcik - dyrektor Centrum Mediów Obywatelskich w Lublinie Europejski Dom Spotkań - Fundacja Nowy Staw), Romuald Stankiewicz (prezes zarządu Stowarzyszenia Radia Bez Kitu) oraz Piotr Żyła (członek zarządu Fundacji Radio ART.).

Na ręce Komisji Kultury i Środków Przekazu oraz Kancelarii Prezesa Rady Ministrów trafiło również pismo podpisane przez Pietera de Wit (Przewodniczącego CMFE) oraz Francesco Diasio (Generalny Sekretarz AMARC Europe, Secretary General) dotyczące deklaracja Community Media Forum Europe (CMFE) w sprawie poparcia rozwoju mediów społecznych w Polsce. Poniżej przytaczamy go w całości.
"Media społeczne (czasami nazywane trzecim sektorem mediów lub też mediami obywatelskimi) są organizacjami typu non-profit, propagującymi wolność słowa i aktywność obywatelską. Są to inicjatywy, które przyczyniają się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności umożliwiają one udział w tworzeniu mediów mniejszościom i innym grupom nieobecnym w mediach komercyjnych. Jednakże aktywność tych społecznych inicjatyw jest często hamowana z powodu braku odpowiednich rozwiązań prawnych i źródeł finansowania.
Z tych powodów w ciągu ostatnich kilku lat, w celu uprawomocnienia i uregulowania działań mediów społecznych na forum europejskim, zostało przedsięwziętych kilka istotnych inicjatyw. W szczególności należy zwrócić uwagę na dwa ważne dokumenty: deklarację przyjętą przez Radę Europy w lutym 2009 roku - Declaration of the Committee of Ministers on the role of community media in the promotion of the social cohesion and the intercultural dialogue oraz rezolucję Parlamentu Europejskiego z września 2008 roku - Resolution of 25 of September of 2008 of the European Parliament on Community Media in Europe (2008/2011 (INI)).
Na powstanie tych dokumentów istotny wpływ miały międzynarodowe organizacje reprezentujące media społeczne, takie jak Światowe Stowarzyszenie Rozgłośni Społecznych  (World Association of Community Radios - AMARC) i  Europejskie Forum Mediów Społecznych (Community Media Forum Europe - CMFE). Ta pierwsza organizacja rekomendowała przyjęcie rozwiązań prawnych dotyczących mediów społecznych na poziomie międzynarodowym w 2007 roku. Ta druga zrzesza ekspertów w dziedzinie mediów społecznych, organizacje i federacje mediów społecznych. Od 2004 roku CMFE wspiera udział mediów społecznych w debacie publicznej i podejmowaniu decyzji dotyczących kształtu rynku medialnego na szczeblu europejskim i narodowym.
W przypadku Polski chcielibyśmy zwrócić uwagę osób mających wpływ na kształt systemu medialnego w Polsce, że sektor mediów społecznych nie zyskał sobie należytego miejsca w polskim systemie prawnym. Nie oznacza to jednak, że tego typu inicjatywy w Polsce nie istnieją. Wiele ciekawych projektów, przede wszystkim radiowych, lecz także telewizyjnych, jest realizowanych w Internecie. Umożliwienie tym podmiotom nadawania w eterze może w istotny sposób przyczynić się do rozwoju demokracji w Polsce.
Niestety, wydaje się, że podczas tworzenia nowego projektu ustawy medialnej (Ustawa o zadaniach publicznych w dziedzinie usług medialnych) zapomniano o mediach społecznych. Mimo, że w tym akcie prawnym pojawia się nowa kategoria nadawcy "nadawca pożytku publicznego", liczba potencjalnych beneficjentów tego zapisu została radykalnie ograniczona - o ten status mogą się ubiegać tylko: szkoły, uczelnie wyższe i gminy. 
Biorąc pod uwagę wymienione powody Community Media Forum Europe:
- PROSI Rząd Polski o zwrócenie większej uwagi na media społeczne w Polsce i czuwanie nad dostosowaniem polskiego systemu prawnego do wskazówek zawartych w Resolution of 25 of September of 2008 of the European Parliament on Community Media in Europe (2008/2011 (INI)), w której zaleca się członkom Unii Europejskiej uznanie i wsparcie mediów trzeciego sektora.
- PROSI o wprowadzenie specjalnych rozwiązań prawnych dla mediów społecznych, uwzględniających ich szczególny charakter zamiast zobowiązywania ich do nierównej rywalizacji z mediami komercyjnymi oraz w celu uniknięcia zdominowania przestrzeni medialnej przez nadawców komercyjnych. CMFE ma tutaj na myśli konieczność podjęcia takich kroków jak zarezerwowanie części dostępnych koncesji dla mediów społecznych.
- POPIERA propozycje nadawców mediów społecznych i obywateli by zmienić regulacje prawne dotyczące nadawania w eterze. Konkretnie CMFE wnosi o rozszerzenie listy beneficjentów statusu 'nadawcy pożytku  publicznego' o działające na zasadach non-profit organizacje pozarządowe.
CMFE proponuje by Rząd, mając na uwadze wspomnianą Deklarację Rady Europy oraz Rezolucję Parlamentu Europejskiego, wsparł społeczne inicjatywy medialne w Polsce. Jednocześnie CMFE oferuje polskiej administracji pomoc ekspercką w tym zakresie. Z zadowoleniem przyjmie również odpowiedź na to pismo."