70. rocznica wybuchu II wojny światowej w Polskim Radiu

Zbliżająca się 70. rocznica wybuchu II wojny światowej znajdzie swe odzwierciedlenie w programie Polskiego Radia. Wszystkie programy publicznej rozgłośni przygotowały specjalne propozycje z okazji rocznicy wydarzeń Września’39.

Program rocznicowy zagości na antenie radiowej Jedynki już 30. sierpnia br. W „Niedzieli z Jedynką” (między 14, a 17) Mariusz Syty zaprosi radiosłuchaczy na relacje ze studia plenerowego Programu 1 Polskiego Radia, goszczącego na festynie które zostanie usytuowane na Rynku Starego Miasta podczas odbywającego się tam festynu „Ostatnia niedziela przedwojennej Warszawy”. Celem imprezy jest ukazanie warszawskiej kultury dwudziestolecia międzywojennego, próba odtworzenia klimatu, kiedy to pomimo poczucia nadchodzącej wojny, do samego jej wybuchu działały kina, teatry i kabarety, miasto żyło normalnie. Tego samego dnia, ok. 20.10 gośćmi programu „Literatura Jedynki” będą prof. Andrzej Paczkowski oraz Grzegorz Nowik z Wojskowego Biura Badań Historycznych. Wezmą oni w rozmowie na temat książki Apoloniusza Zawilskiego „Bitwy polskiego września”. 31. sierpnia, w „Rozdrożach Kultury” (o 20.10) Magda Mikołajczuk opowie o wystawie „Warszawa 1939 - Tem się tylko żyje, za co się umiera”, którą będzie można oglądać od 1 września w Muzeum Historycznym w Warszawie. W ramach tejże wystawy swoją ekspozycję przygotowało także Archiwum Polskiego Radia („Tu mówi Polskie Radio”). Również w poniedziałek, w „Naukowym Wieczorze z Jedynką” (o 22.05) wyemitowana zostanie audycja Doroty Truszczak „Ostatni dzień pokoju. Rekonstrukcja wydarzeń i klimatu 31 sierpnia 1939 roku”, w której prowadząca spróbuje odpowiedzieć na dwa zasadnicze pytania: czy tego dnia była chociażby minimalna szansa na uratowanie pokoju oraz jak reagowali na to co się działo politycy, a jak zwykli ludzie. Gośćmi „Wieczoru z Jedynką” będą: Edmund Baranowski – publicysta, red. Andrzej Sowa, dziennikarz, współpracujący z radiową Jedynką oraz Piotr Zarzycki – historyk. W audycji znajdą się również wypowiedzi osób pamiętających atmosferę ostatniego dnia pokoju – m.in. Janiny Kalicińskiej i prof. Henryka Samsonowicza. W dzień 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej, 1 września, w serwisach informacyjnych i audycjach będzie można wysłuchać transmisji oraz relacji z oficjalnych obchodów, m.in. z uroczystości na Westerplatte o godz. 4.45, a także w Gdańsku i Warszawie. Dużo miejsca zajmą również relacje i informacje o wydarzeniach towarzyszących, m.in. ze Światowego Zjazdu Kombatantów, z widowisk historycznych – m.in. rekonstrukcji bitew o Mławę, Wieluń, obrony Poczty Gdańskiej, obrony Sochaczewa i mostów w Tczewie. W „Sygnałach Dnia” (6-9) nadane zostaną relacje reporterskie z Gdańska i Warszawy. Około 15, w specjalnym wydaniu magazynu „Popołudnie z Jedynką” słuchacze Programu I Polskiego Radia usłyszą transmisję ze spotkania przedstawicieli państw Unii Europejskiej oraz wystąpień Lecha Kaczyńskiego – prezydenta Polski, Angeli Merkel – kanclerz Niemiec i Władimira Putina – premiera Rosji. O 21, w magazynie „Polska i świat” prowadzący podsumują przebieg wszystkich zaplanowanych na ten dzień wydarzeń rocznicowych. „Kulturalny Wieczór z Jedynką” (o 22) w całości poświęcony zostanie wojnie jako czynnikowi wpływającemu na literaturę i sztukę. W środę, 2. września br., tematem „Naukowego Wieczoru z Jedynką” (od 22) będzie „Technika i uzbrojenia polskiej armii we wrześniu 1939 roku”. Znawcy tematyki: Piotr Zarzycki, historyk techniki, Roman Matuszewski z Muzeum Wojska Polskiego oraz Andrzej Glas, specjalista w dziedzinie lotnictwa, opowiedzą o potencjale polskiej myśli inżynierskiej, która w latach 30 XX w. uznana została za jedną z lepszych na świecie. Poruszą również kwestię opracowań i sprzętu wojskowego użytego do działań wojennych zarówno po stronie agresorów jak i obrońców w czasie II wojny światowej. W czwartkowym Teatrze Polskiego Radia (3. września, o 20.10) nadane zostanie słuchowisko „Wizna” Jacka Raginisa. Spektakl w reżyserii Andrzeja Piszczatowskiego opowiada o słynnej obronie ważnego odcinka granicy w 1939 roku. W rolach głównych usłyszeć będzie można Paulinę Holtz, Krzysztofa Banaszyka, Marcina Trońskiego, Zygmunta Sierakowskiego i Sylwestera Maciejewskiego. W trakcie dni rocznicowych, pomiędzy 30. sierpnia, a 11. września br. na antenie Radiowej Jedynki pojawiać się będą fragmenty „Lektora” Bernharda Tchlinka, powieści o młodym studencie prawa, który po latach spotyka na sali sądowej swoją młodzieńczą miłość – Hannę. Podczas trwania procesu wychodzi na jaw, że jest ona dawną strażniczką w obozie koncentracyjnym.

Rocznicowe propozycje przygotował także Program II Polskiego Radia. Między 31. sierpnia do 4. września, w godz. 11.45-12.00, w cyklu „Głosy z przeszłości” prezentowane będą nagrania z archiwów Radia Wolna Europa, dotyczące września 1939 roku. We wtorek, 1. września o godz. 14.15, nadany zostanie reportaż Krystyny Melion pt. „Tamten warszawski wrzesień”, audycję poświęconą roli kobiet w oblężonej Warszawie, powstałą z archiwalnych nagrań autorki, których bohaterkami są: Zofia Rybicka – opiekunka ociemniałych żołnierzy, Elżbieta Ostrowska – pisarka, Anna Kłobukowska – pielęgniarka, Florentyna Rotterowa – działaczka Polskiego Czerwonego Krzyża oraz Maria Kann – pisarka. O 18, w „Sezonie na Dwójkę: Zaczęło się w Polsce” Hanna Maria Giza gościć będzie prof. Andrzeja Kunerta, autora książki pt. „Zaczęło się w Polsce”. Jej egzemplarz zostanie rozlosowany pośród słuchaczy biorących czynny udział w programie. Zaraz potem, o 19, Program 2 zaprosi na transmisję uroczystego koncertu World Orchestra for Peace pod batutą Walerego Georgiewa. W trakcie koncertu, który nadany zostanie z krakowskiego kościoła śś. Piotra i Pawła swoje prawykonanie mieć będzie „Preludium dla Pokoju” Krzysztofa Pendereckiego, skomponowanego specjalnie na tę okazję za namową Walerego Gergiewa – światowej sławy dyrygenta, oraz Charlesa Kaye’a – szefa orkiestry. Oprócz dzieła Krzysztofa Pendereckiego – które najprawdopodobniej znajdzie się w repertuarze orkiestry jako polski wkład w muzyczne przesłanie pokoju – zespół wykona również „V Symfonię cis-moll” Gustawa Mahlera. Wtorkowy wieczór (o 22.30) zakończy cykl „Biografie niezwykłe”, w którym Witold Malesa przedstawi postać Stefana Starzyńskiego – bohaterskiego prezydenta Warszawy, którego żarliwe przemówienia radiowe podtrzymywały ducha oporu mieszkańców stolicy. Środowe pasmo „Reportaże, dokumenty, świadectwa” (14.15) poświęcone zostanie książce „Zbrodnie Wehrmachtu w Polsce” młodego niemieckiego historyka Jochena Böhlera, która rzuca nowe światło na tragiczny los polskich cywilów w pierwszych dniach wojny.

Rocznicowe obchody wybuchu II wojny światowej pojawią się na antenie Trójki już w poniedziałek, 31. sierpnia br. Przez dwa kolejne dni reporterzy stacji, Magdalena Trzaska i Marcin Gutowski, przygotowywać będą informacje na temat obchodów rocznicy, które pojawiać się będą w serwisach informacyjnych. Rocznicowy poranek „Zapraszamy do Trójki” poprowadzą Marcin Łukawski i Krystian Hanke, którzy już od 4.45 będą na Westerplatte. Także popołudniowe „Zapraszamy do Trójki” (16-19) będzie miało specjalną oprawę. Słuchacze Trójki usłyszą specjalnie przygotowane materiały dziennikarskie, m. in.: na temat załogi składnicy broni na Westerplatte, o dywersji polskich kolejarzy, o grze polskiego i niemieckiego wywiadu oraz o życiu mieszkańców Gdańska w 1939 roku. Przez pierwsze 17. wrześniowych dni na antenie Programu Trzeciego Polskiego Radia pojawiać się będzie specjalny cykl oparty na archiwalnych nagraniach Polskiego Radia – „Tym Żył Świat” (od poniedziałku do piątku, o godz. 9.15). O pierwszych tygodniach wojny opowiedzą Wojciech Włodarczyk i Michał Nogaś. 17. września br., w rocznicę wkroczenia Armii Czerwonej do Polski, „Program Alternatywny” wypełni transmisja koncertu Klausa Schulze i Lisy Gerrard, która odbędzie się na Zamku Królewskim w Warszawie. Tuż po koncercie Jerzy Sosnowski zaprosi słuchaczy do „Klubu Trójki” (o 21).
 
Specjalnych audycji nie zabraknie także na antenie Polskiego Radia Euro. Pojawią się one już 26. sierpnia br., kiedy to w  „Popołudniku” pojawią się relacje z „Ekspresu Solidarności”, na pokładzie którego 250. młodych ludzi z całego świata będzie przemierzać Polskę odwiedzając miejsca symbolizujące walkę o wolność i pokój oraz uczestnicząc w obchodach rocznicy wybuchu II wojny światowej. Relacje te pojawiać się będą w popołudniowym programie Radia Euro do 2. września. W dniu rocznicy wybuchu II wojny światowej serwisy Czwartego Programu Polskiego Radia wypełnią m.in. relacje z oficjalnych obchodów przygotowane przez Informacyjną Agencję Radiową. Autorzy „Popołudnika” (16-18) zaproszą słuchaczy do dyskusji na temat stosunku młodych ludzi do II wojny światowej i obchodzonej w tym roku rocznicy tego wydarzenia. W trakcie programu pojawi się także reportaż historyczny przygotowany w oparciu o dźwięki archiwalne Polskiego Radia. Przez cały wrzesień na antenie Polskiego Radia Euro pojawiać się będzie specjalny cykl poświęcony wydarzeniom kampanii wrześniowej. Począwszy od 30. sierpnia br. w niedzielnej audycji „Co Was kręci” (13-16) historycy opowiedzą o sytuacji tuz przed wybuchem wojny, zrelacjonują inscenizację grup rekonstrukcyjnych podczas Bitwy nad Wizną, przypomną bitwę nad Bzurą, jedną z największych bitew stoczonych w czasie kampanii wrześniowej. Nie obejdzie się bez wspomnienia 70. rocznicy napaści Związku Radzieckiego na Polskę. Cykl zakończy się 4. października br. relacją z rekonstrukcji Bitwy pod Kockiem. Zmagania grup rekonstrukcyjnych będzie można oglądać dzięki streamingowi na portalu Polskiego Radia Euro.

Redakcje Polskiego Radia dla Zagranicy również przygotują specjalne programy z okazji 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej. Audycja Redakcji Polskiej (31. sierpnia o 23) będzie poświęcona rocznicy niemieckiej i sowieckiej napaści na Polskę. W trakcie programu pojawią się archiwalne wspomnienia polskich żołnierzy i oficerów z 1939 roku. Tuż po północy, w audycji transmitowanej dla Polaków na Białorusi, słuchacze Polskiego Radia dla Zagranicy będą mogli wysłuchać rozmowy z dr hab. Antonim Dudkiem, historykiem Uniwersytetu Jagiellońskiego, której tematem będzie znaczenie ataków rosyjskich na Polskę oraz oczekiwania Polaków związanych z uroczystościami na Westerplatte. 1. września transmisja z uroczystości na Westerplatte w audycjach o godz.12.30 i 17.30. Z kolei Redakcja Ukraińska w rozmowach z polskimi i ukraińskimi historykami zaprezentuje kontrowersje wokół daty 17. września 1939. Redakcja Białoruska zaproponuje słuchaczom opartą na archiwalnych dźwiękach Polskiego Radia audycję „Polska w kleszczach dwóch agresorów: niemieckiego i sowieckiego”, w której pojawią się wypowiedzi polskich i niezależnych białoruskich historyków. Temat wkroczenia do Polski Armii Czerwonej pojawi się we wspomnieniach mieszkańców Podlasia. Kolejna audycja będzie poświęcona temu, jak „oficjalny Mińsk” upamiętnia 17. września jako Dzień Zjednoczenia Wschodniej i Zachodniej Białorusi. O tym, czy białoruskie władze chcą iść na przekór międzynarodowym opiniom o 17. września 1939 wypowiedzą się białoruscy i polscy historycy. Redakcja Rosyjska przygotowuje cykl audycji pt. „II wojna światowa w polskiej sztuce”. Prowadzący porozmawiają m.in. z Mateuszem Wernerem, krytykiem filmowym na temat II wojny światowej w polskim filmie. Gościem będzie także Kamil Kłysiński, politolog, ekspert ds. Białorusi Ośrodka Studiów Wschodnich, który spróbuje odczytać znaczenie dwóch dat historycznych w świadomości Polaków i Białorusinów – zwycięstwo Polski w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku oraz 17. września 1939 roku.W poniedziałek, 31. sierpnia, Redakcja Hebrajska nada relację z Festynu „Ostatnia niedziela przedwojennej Warszawy”, zaś w audycjach Redakcji Angielskiej pojawią się m.in. wspomnienia wojenne weteranów walk o Tobruk i pod Monte Cassino. Anglojęzycznych słuchaczy Redakcja zaprosi na koncert „World Orchestra for Peace” w Krakowie poprzedzony rozmową z szefem orkiestry Charles’em Kaye i Lady Solti, wdową po założycielu zespołu, dyrygencie Sir Georgu Solti. Redakcja Niemiecka przedstawi portret Eli Marcinkowskiej-Szucy, pracownicy poczty w 1939, jedynym ocalałym pracownikiem poczty, byłą więźniarką KZ Stutthoff (31. sierpnia). W dniu rocznicy, 1. września, Redakcja Niemiecka zaprasza do wysłuchania audycji poświęconej działalności wolontariuszy niemieckich na terenie Polski – młodych Niemców, gotowych do długotrwałej i systematycznej opieki i pomocy ofiarom III Rzeszy. Celem akcji jest rozwijanie dialogu międzypokoleniowego i wymiana doświadczeń między młodym pokoleniem a „świadkami historii”.