Zagadka rozwiązana

Edgar Allan Poe – poeta i nowelista amerykański zmarły w niewyjaśnionych okolicznościach w Baltimore dnia 7 października roku pańskiego 1894. Kilka dni wcześniej – 3 października odnaleziono pisarza – wycieńczonego, majaczącego i wzywającego pomocy na ulicach tego miasta. Poe nie doszedł przez kilka dni do takiego stanu świadomości, w którym mógłby podać klarowne wyjaśnienie całej sytuacji.

Mimo swojej wczesnej śmierci (miał tylko 40 lat) udało mu się dokonać rewolucji w światowej literaturze. Położył fundamenty pod nowoczesny kryminał swoim dziełem Zabójstwo przy Rue Morgue. Przycznił się także do narodzin nowoczesnego horroru
(Przedwczesny pogrzeb) i science fiction (Bujda balonowa).

Wiele lat później pisarz – Matthew Pearl – autor Klubu Dantego – próbuje wyjaśnić okoliczności i przyczynę śmierci Edgara Allana Poe. Pearl tworzy postać – Quentina Clarca – głównego bohatera książki Cień Poego – który jako porte parole samego autora szuka odpowiedzi na pytania dotyczące tej najbardziej zagadkowej w świecie literatury śmierci.

Główny bohater – Quentin Clark – młody prawnik z Baltimore przypadkowo jest świadkiem pogrzebu wielkiego pisarza. Jako wielbiciel prozy i poezji Edgara Allana Poe postanawia sam przeprowadzić prywatne śledztwo dotyczące śmierci pisarza. Niesiony czytanymi dziełami autora wyrusza do Paryża, aby sprowadzić Augusta Dupina – genialnego detektywa, który jest bohaterem opowiadania Poego Zabójstwo przy Rue Morgue. Tylko on może pomóc wyjaśnić zagadkę tej tajemniczej śmierci.

W powieści pojawia się wiele hipotez dotyczących śmierci pisarza. Czy był on zamieszany w sfałszowanymi wyborami do parlamentu (ciało jego leżało przy lokalu wyborczym). A może pisarz naraził się Francji, biorąc tajny udział w obaleniu drugiej republiki ? Na kartach książki pojawia się wiele prawdopodobnych hipotez, z których każd do końca jest prawdopodobna i nie obalona przez inną. Jeśli dodamy do tego pozostałe, a niewystępujące w powieści przyczyny śmierci Poego zobaczymy, z jak trudną zagadką zmierzył się Pearl - pobicie (1857), epilepsja (1875, 1999), dipsomania (1921), atak serca (1921, 1997), zatrucie (1970), hipoglicemia (1979), cukrzyca (1977), odwodnienie spowodowane spożyciem alkoholu (1984), porfiria (1989), delirium tremens (1992), wścieklizna spowodowana ugryzieniem przez jedno ze zwierząt Poego (1996), morderstwo (1998), zatrucie tlenkiem węgla (1999), szantaż, upojenie alkoholem lub narkotykami, wykorzystanie jako fałszywego wyborcy i morderstwo; morderstwo na zlecenie masonów…

Pearl narzucił sobie styl pisania podobny do stylu Edgara Allana Poe. Sam XIX – wieczny pisarz nie powstydziłby się takiego wykonania. Zarówno w warstwie słów, ich doborze, jak i w warstwie świata przedstawionego i bohaterów. Są mroczne zaułki, ciemne przestrzenie, groby i demoniczny sobowtór (detektywa Dupina), który stanowi najbardziej charakterystyczną cechę świata przedstawionego według Poe.

Paweł Łopatak – tłumacz polskiej wersji książki wykonał dobrze swoje zadanie. Oddał w pełni język epoki – wieku XIX wraz z jego składnią i figurami stylistycznymi. Trudność w czytaniu takiego przekładu wynagradza przyjemność jaką czerpie się nie tylko z idealnie oddanych realiów XIX – wiecznej Ameryki ale również z języka, który wprowadza klimat – niepowtarzalny i wyjątkowy. Książka na każdą porę roku – choć najlepsza na długie jesienne wieczory. Podobnie jak twórczość Edgara Allana Poe, po którego utwory warto sięgnąć zaraz po przeczytaniu książki Pearla.