Panel o prawie autorskim

System zarządzania prawami autorskimi w Polsce jest nietransparentny i wymaga pilnej zmiany oraz dopasowania do standardów Unii Europejskiej – orzekli zgodnie uczestnicy dyskusji panelowej, jaka odbyła się podczas XXIX Konferencji Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej w Zakopanem. Zgromadzeni na konferencji eksperci, prawnicy oraz politycy wyrazili swoje zaniepokojenie brakiem kompleksowej ustawy regulującej zasady zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Wiele emocji wzbudził również proces legislacyjny, związany z przygotowaniem ustawy, pomijający opinię większości środowisk, których ustawa ma dotyczyć. Często padającym słowem w stosunku do dzisiejszej sytuacji było określenie „patologia”.

W panelu udział wzięli: Julia Pitera – poseł na Sejm z ramienia Platformy Obywatelskiej; Adam Szejnfeld - poseł na Sejm z ramienia Platformy Obywatelskiej oraz wiceprzewodniczący Sejmowej Komisji Gospodarki; Wojciech Dziomdziora – specjalista prawa autorskiego, członek Krajowej Rady Radiofonii I Telewizji; Władysław Kowalski – profesor Pracowni Prawa Własności Intelektualnej Uniwersytetu Śląskiego; Karol Kuch – specjalista prawa autorskiego z kancelarii Woźny, Grynhoff i Wspólnicy, Katarzyna Lasota – doktor prawa polskiego i niemieckiego w kancelarii DLA Piper; Tomasz Węgrzyński – wiceprezes PIKE, współtwórca Telewizji Kablowej – Vectra oraz Tamara Surman – Dyrektor Zarządzający MDI Strategic Solutions.

Debata pt. „Prawo autorskie –ostatnie starcie?” miała miejsce podczas corocznej konferencji gromadzącej środowiska nadawców, największych stacji telewizyjnych, kanałów tematycznych i świata mediów. Paneliści zgodzili się, że to niestety nie jedyne – zapewne - starcie, do którego dojdzie w trakcie procesu tworzenia nowego, transparentnego prawa regulującego zasady zarządzania prawami autorskimi.

Przyjęte ze szczególnym zainteresowaniem, przez wszystkich zgromadzonych, zostało wystąpienie Tomasza Węgrzyńskiego - wiceprezesa PIKE i zarazem kierownika projektu „Przyjazne prawo autorskie”. Nie pozostawiło ono uczestnikom konferencji wątpliwości, że obecna sytuacja na rynku zarządzania prawami autorskimi jest bardzo nietransparentna oraz wysoce niekorzystna niemalże dla wszystkich użytkowników ustawy. Wyjątek stanowi wąska grupa Organizacji Zarządzania Zbiorowego (OZZ) - faktycznych beneficjentów systemu. Podczas, gdy w świetle prawa winni być nimi twórcy.

„Jeśli porozumienie jakiejś grupy przerodzi się w patologiczny układ, to powstaje system, który może trwać wbrew zasadom racjonalności, a często wbrew przepisom prawa. W polskiej rzeczywistości minionych lat mamy sporo takich przykładów.” – powiedział Tomasz Węgrzyński.

„Systemy te łączy jedna zasada - im bardziej potężna jest wytworzona patologia, im dłużej trwa układ dający nieuzasadnione przywileje jakieś grupie osób, z tym większym hukiem następuje jego rozpad. Los taki czeka niewątpliwie również system zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. System, którego beneficjentami nie są bynajmniej twórcy ani artyści. System - twór, który jest najdoskonalszym przykładem atrofii prawa.” – dodał.

Kolejni paneliści: Karol Kuch, prawnik z kancelarii Woźny, Grynhoff i Wspólnicy oraz Władysław Kowalski - profesor Pracowni Prawa Własności Intelektualnej, zasiadający w loży ekspertów, odnieśli się do konkretnych przykładów nieprawidłowości, jakie mają miejsce na obszarach: legislacyjnym, sądowniczym i podczas przygotowywania projektu ustawy w ministerstwie.

Katarzyna Lasota, prawnik z kancelari DLA Piper, doktor prawa polskiego i niemieckiego, specjalista prawa mediów, związana z Instytutem Własności Intelektualnej Maxa Plancka w Monachium zaprezentowała zgromadzonym system zarządzania prawami autorskimi, obowiązujący na rynku niemieckim, który za wzór stawiają wszystkie środowiska.

„Jeżeli innym państwom się udało, to znaczy ze możliwe jest zaprowadzenie porządku w systemie prawnym, potrzebna jest tylko wola ustawodawcy i gotowość do kompromisu zarówno po stronie beneficjentów oraz po stronie użytkowników.” – podkreśliła.

Julia Pitera - posłąnka PO, Wojciech Dziomdziora, który zajmował się negocjacjami z Unią Europejską w zakresie prawa autorskiego - aktualnie członek KRRiTV oraz Adam Szejnfeld - poseł PO oraz wiceprzewodniczący Sejmowej Komisji Gospodarki, odnieśli się do wypowiedzi ekspertów prawa autorskiego. Podkreślili również, że użytkownicy ustawy od lat zainteresowani ustanowieniem nowych przepisów, regulujących definitywnie i kompleksowo rynek zarządzania prawami autorskimi, nieustannie przedstawiają swoje stanowisko, łącznie z przygotowaniem propozycji ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi.

Wojciech Dziomdziora zaakcentował, że „projekt przedstawiony przez PIKE jest projektem bardzo dojrzałym, bardzo dobrym i dobrze wyważającym interesy wszystkich stron”.

Julia Pitera podjęła temat dotyczący procesu legislacyjnego i konieczności uczestnictwa w nim wszystkich zainteresowanych stron. Podkreśliła również, że przy projektowaniu ustaw, które mają regulować tak skomplikowaną materię, jak prawa autorskie, niezwykle istotna powinna być instytucja wysłuchania publicznego.

Panel zakończył się konkluzją, wypowiedzianą przez posłą Szejnfelda, iż „przyszedł w Polsce czas, żeby uchwalić dobrą, na europejskim poziomie, nową ustawę prawa autorskiego”.