2007 Rokiem Stanisława Wyspiańskiego

W przyszłym roku przypada setna rocznica śmierci Stanisława Wyspiańskiego. W związku z tym wydarzeniem, Sejm RP podjął uchwałę w sprawie ogłoszenia roku 2007 rokiem Stanisława Wyspiańskiego.

Uchwała została przyjęta na wniosek Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego, który powiedział: - "[...] uchwała w sprawie ustanowienia roku 2007 Rokiem Stanisława Wyspiańskiego będzie miała silne i praktyczne oparcie w zakresie mecenatu państwa. (…) ustanowiłem osobny Program Operacyjny 'Wyspiański', to jest stała forma mecenatu w sferze kultury, co oznacza, iż w roku przyszłym będzie istniała specjalna możliwość wspierania wszelkich działań artystycznych, naukowych i edukacyjnych związanych z wielkim polskim dramaturgiem i wielkim nauczycielem czynnej odpowiedzialności polskiej inteligencji za sprawy publiczne. [...]" Ujazdowski zapowiedział też, że w 2007 roku wystąpi z inicjatywą ogłoszenia roku 2008 "Rokiem Zbigniewa Herberta" - w związku z 10. rocznicą śmierci poety. - "Myślę, że to będzie wspaniała okazja do prezentacji wielkości polskiej poezji, a także jej związków z kulturą europejską, oraz polskiego ducha wolności" - dodał minister.

Stanisław Wyspiański (1869-1907) - dramatopisarz, poeta, malarz i reformator teatru. W latach 1884-85 i 1887-95 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (był m.in. uczniem i współpracownikiem Jana Matejki) oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1890-94 za granicą, głównie w Paryżu, gdzie podziałała na niego sztuka Paula Gauguina, nabistów oraz drzeworyt japoński. W latach 1898-98 był kierownikiem graficznym krakowskiego "Życia"; 1898-1905 działał m.in. jako inscenizator w krakowskim teatrze (w 1905 zabiegał o dyrekcję). W 1906 został docentem w Szkole Sztuk Pięknych. Od 1897 był członkiem towarzystwa Sztuka.

Ulubioną techniką Stanisława Wyspiańskiego był pastel (wizerunki dzieci, portrety, Macierzyństwo). Zajmował się też grafiką (m.in. ilustracje do Iliady, winiety i układy graficzne tygodnika krakowskiego "Życie" oraz publikowanych własnych dramatów). Ważne miejsce w jego działalności, rozpoczętej współpracą z Janem Matejką i Józefem Mehofferem przy polichromii Kościoła Mariackiego, zajmowały projekty witraży i polichromii wnętrz: np. w krakowskim kościele Franciszkanów 1897-1905, w katedrze lwowskiej 1892-94 i wawelskiej 1900-02 (nie zrealizowane). W twórczości plastycznej Wyspiańskiego przeważał portret, w dziedzinie którego reprezentował ekspresjonizm (np. portrety Kazimierza Lewandowskiego i Lucjana Rydla 1898) i pejzaż (m.in. cykl widoków na Kopiec Kościuszki 1904-05). Wyspiański opracowywał scenografie do własnych dramatów, projekty dekoracji wnętrz (np. Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie), mebli i tkanin, oraz projekty architektoniczne. Był jednym z twórców programu i praktyki tzw. sztuki stosowanej w Polsce, reformatorem grafiki książkowej. W jego stylu widoczny jest zarówno trwały wpływ Matejki, jak i żywe związki z secesją (dekoracyjność, charakterystyczna giętka i kapryśna linia, stylizacje roślinne) i impresjonizm.