Krakowiacy i Górale w Teatrze TV

Premierowy spektakl „Cud mniemany czyli Krakowiacy i Górale" w reżyserii Olgi Lipińskiej Jedynka zaprezentuje w poniedziałek, 26 marca o godz. 21.00. Spektakl Teatru Telewizji będzie prawdopodobną wersją prapremiery opery narodowej Wojciecha Bogusławskiego z muzyką Jana Stefaniego, która odbyła się w Teatrze Narodowym w Warszawie 1 marca 1794 roku.

Emisja przedstawienia w Teatrze TV zbiega się z obchodami Międzynarodowego Dnia Teatru, który przypada 27 marca i jest także elementem obchodów przypadającej w tym roku 250. rocznicy urodzin „ojca sceny narodowej” – Wojciecha Bogusławskiego.

„Cud mniemany czyli Krakowiacy i Górale” Olgi Lipińskiej to przedstawienie, w którym sprawdził się reżyserski zamysł „teatru w teatrze”: kontakt między sceną a widownią zdynamizował akcję, a konwencja XVIII-wiecznej opery komicznej mogła być zaprezentowana z dystansem i komediowym przymrużeniem oka. Przedstawienie rozgrywa się w dwóch planach: na scenie, gdzie aktorzy występują w operze „Cud mniemany...", której akcja toczy się we wsi Mogiła pod Krakowem, oraz na widowni, gdzie warszawska publiczność odbiera żywiołowo popisy aktorskie.

W spektaklu pojawia się także postać Wojciecha Bogusławskiego jako autora oceniającego zza kulis grę aktorów i jednocześnie grającego rolę Studenta Bardosa. Miłosne perypetie Stacha i Basi oraz tytułowy „cud" bawią publiczność, a ogromne emocje wzbudza tekst pełen aluzji do ówczesnej sytuacji politycznej Polski. Powstał spektakl - jak dawniej mówiono –
„z baletem, przyjemnością i pod alegorią".

W spektaklu występują: Krzysztof Tyniec (Bardos, Bogusławski), Hanna Śleszyńska (Dorota), Monika Dryl (Basia), Krzysztof Kowalewski (Miechodmuch), Damian Damięcki (Bartłomiej), Henryk Talar (Wawrzyniec), Grzegorz Małecki (Stach), Modest Ruciński (Jonek), Ewa Konstancja Bułhak (Zośka), Michał Konarski (Paweł), Leszek Zduń (Morgal), Krzysztof Ogłoza (Świstom), Irena Tyl (Stara Baba), Sambor Czarnota (Pastuch) i inni.

Twórcy:
Scenariusz i reżyseria: Olga Lipińska
Scenografia: Andrzej Haliński
Kostiumy: Magdalena Tesławska
Choreografia: Henryk Konwiński
Zdjęcia: Waldemar Bala
Kierownictwo i opracowanie muzyczne: Ryszard Poznakowski i Czesław Majewski

Emisja: TVP1, 26 marca , godz. 21.00

Spektakl „Cud mniemany czyli Krakowiacy i Górale” został wystawiony po raz pierwszy w Teatrze Narodowym w Warszawie 1 marca 1794 r. Reżyserem premierowego przedstawienia był sam Wojciech Bogusławski, który jednocześnie śpiewał rolę Bordosa. Niestety, po trzech entuzjastycznie przyjętych przedstawieniach cenzura carska zdjęła dzieło ze sceny. Trzy tygodnie później Kościuszko ogłosił w Krakowie powstanie. Bogusławski jednak nie mógł się pogodzić z decyzją cenzury i zdecydował o wywiezieniu utworu do Lwowa, gdzie latem 1796 roku wystawiono je w amfiteatrze. Kilka lat później „Cud mniemany" zapowiadały afisze w Wilnie, Mińsku, Krakowie, Lublinie, Poznaniu i Grodnie. Po roku 1846 dzieło Bogusławskiego zniknęło na kilkadziesiąt lat ze sceny. Dopiero w lipcu 1929 roku, w stulecie śmierci Bogusławskiego, Leon Schiller wystawił „Krakowiaków i Górali" na Rynku Starego Miasta w Warszawie. Po raz drugi operę narodową, bo już taki status zyskało dzieło, wystawił 30 listopada 1946 roku Teatr Wojska Polskiego w Łodzi. Od tego czasu „Krakowiacy i Górale" wrócili na stałe do repertuaru polskich scen.